Ticaret Bakanlığı ile Hepsiburada, N11, PTTAVM, Pazarama ve Trendyol arasındaki protokol 7 Eylül 2026’da duyuruldu. Kapsamdaki kooperatifler ücretsiz kayıt olabilecek; komisyon ilk altı ay yüzde 0, sonraki dört buçuk yıl yüzde 1 olacak. Kadın kooperatifi e-ticaret desteği böylece kayıt ve komisyon yükünü düşürüyor, fakat pilot satış bütçesini yalnızca bu iki kaleme göre kurmak doğru bir toplam maliyet hesabı vermiyor.
İzmir Ticaret İl Müdürlüğü duyuruyu 8 Eylül 2026’da yayımladı. İzmir’de satışa hazırlanacak bir kooperatif için ilk kontrol, ortakların çoğunluğunun kadın olup olmadığı ve faaliyetin kadın emeğini değerlendirip değerlendirmediğidir. Ardından platformdan uygunluk, aktivasyon ve ek ücretler için yazılı bilgi alınmalı; açıklanan avantajlar ücretsiz kayıt ile komisyon takvimine dayanırken diğer operasyon kalemleri ayrıca teyit gerektiriyor.
Kooperatifiniz kapsama giriyor mu?
Kapsam bir ürünün “kadın ürünü” diye sunulmasına göre belirlenmiyor. Protokol iki unsuru birlikte arıyor: ortakların çoğunluğunun kadın olması ve kooperatifin kadın emeğini değerlendirmesi. Ürün etiketi ya da pazarlama dili, ortaklık yapısının yerine geçmiyor. Değerlendirme mağaza sayfasından önce kooperatifin kendi yapısıyla başlamalı.
Platform bazlı aktivasyon yöntemi için tek bir süreç verilmedi. Kooperatif ortaklık yapısına ilişkin güncel bilgilerini hazır tutup hangi bilgi veya belgenin isteneceğini ve uygunluğun nasıl teyit edileceğini seçtiği pazaryerine yazılı sormalı. Ticaret Bakanlığı protokolü duyurdu; kayıt, hesap aktivasyonu ve görünürlük araçlarının uygulamadaki muhatabı ise taraf pazaryerleri.
İzmir’de kaç kooperatifin koşulları karşılayacağına ya da otomatik yararlanacağına ilişkin bir sayı bulunmuyor. 2024 tarihli bir araştırma da güncel veriler eksik olduğu için İzmir’deki kadın kooperatiflerinin güncel sayısını saptayamadı. İzmir için toplu bir yararlanıcı tahmini yerine her kooperatifin iki kapsam koşulunu ayrı ayrı teyit etmesi gerekiyor.
Beş platformda komisyon takvimi nasıl işleyecek?
Taraf platformlar Hepsiburada, N11, PTTAVM, Pazarama ve Trendyol. Kapsamdaki kooperatifler bu pazaryerlerine ücretsiz kayıt olabilecek. Açıklanan komisyon takvimi iki dönemden oluşuyor: ilk altı ay yüzde 0; onu izleyen dört buçuk yıl yüzde 1.
Toplam beş yıllık bu takvimde kritik ayrıntı, sürenin hangi işlemle başlayacağıdır. Altı aylık sayacın kayıtla mı, mağaza aktivasyonuyla mı yoksa başka bir işlemle mi başlatılacağı açıklanmış değil. Tarih yazılı olarak öğrenilmeden yapılan plan, yüzde 0 döneminin fiilî süresini yanlış kabul edebilir. Başlangıç ve bitiş tarihleri platform görüşmesinde birlikte sorulmalı.
Protokol ayrıca banner, özel kategori, sosyal medya görünürlüğü, “Kooperatif Ürünleri” etiketi ve kampanya dönemleri öngörüyor. Bunlar görünürlük araçlarıdır; satış garantisi değildir. Etiketin hangi ürünlerde kullanılacağı, kampanyaya katılım koşulları ve görünürlüğün beş platformda nasıl işletileceği ayrıca teyit edilmeli.
Ayrı pazaryeri programları da protokolle aynı şey sayılmamalı. Hepsiburada kendi programında 320’den fazla kooperatife ve 72 bini aşkın girişimci kadına ulaştığını beyan ediyor. Bununla birlikte bu programdaki avantajların yeni yüzde 0–1 komisyon düzeniyle aynı hesapta birleşip birleşmeyeceği ayrıca teyit edilmeli. Mevcut bir hesabı olan kooperatif bu noktayı özellikle sormalı.
Kayıt ücretsizken hangi maliyetler kalıyor?
Ücretsiz kayıt, açıklanan kayıt avantajını; yüzde 0 komisyon ise ilk altı aylık komisyon dönemini ifade ediyor. Bu iki avantaj kargo, iade, ambalaj, reklam ve ürün fotoğrafı maliyetlerinin de düştüğü anlamına gelmiyor. Bu kalemlerin hangi tutar ve koşullarla uygulanacağı yazılı olarak öğrenilmeli.
Maliyet hesabı her ürün için iki komisyon dönemini ayrı ele almalı. Aynı satış fiyatı önce yüzde 0, ardından yüzde 1 komisyonla değerlendirilirken kargo, iade, ambalaj, reklam ve fotoğraf kalemleri de ayrı tutulmalı. Böylece komisyon indiriminin toplam satış maliyetindeki payı ile diğer giderlerin ağırlığı birbirine karıştırılmaz.
Kargo ve iade ücretleri ile ilave platform bedelleri için ortak bir tarife, ürün kabul ölçütleri için de ortak bir uygulama açıklanmış değil. Yalnızca yüzde 0 etiketine bakarak platformlar arasında maliyet sıralaması yapmak bu yüzden mümkün değil. Aynı ürün kataloğu için ayrı ayrı yazılı koşul istemek, karşılaştırmayı aynı zemine taşır.
Görünürlük araçları talebi artırabilir; fakat hızlı kargo kapasitesi ve iade yönetimi de kârlılığı etkileyebilir. Dolayısıyla kapasite yalnız komisyon oranıyla ölçülmemeli. Kooperatif pilotta kaç ürünü düzenli hazırlayabildiğini ve giderleri hangi koşullarda üstlendiğini izlemeli; ürün sayısını peşinen büyütmemeli.
İlk platform görüşmesinde neler sorulmalı?
İlk görüşmenin hedefi yalnızca mağaza açmak değil, fiyatlandırmaya girecek koşulları netleştirmek olmalı. Tarihli bir e-posta veya yazılı teklif, farklı platformların yanıtlarını karşılaştırmayı kolaylaştırır. Görüşme şu beş soruyla sınırlandırılabilir; yanıtların her platform için ayrı kaydedilmesi gerekir:
- Ortaklık yapısı ve kadın emeği koşulu hangi bilgi ya da belgelerle teyit edilecek?
- Mağaza nasıl etkinleştirilecek ve ilk altı aylık yüzde 0 dönemi hangi tarihte başlayacak?
- Kargo ve iade ücretleri nasıl uygulanacak; iade maliyeti hangi tarafa yansıtılacak?
- Komisyon dışında ilave platform ücreti var mı; reklam, ambalaj ve ürün fotoğrafı için ayrıca bütçe gerekecek mi?
- Ürün kabulü, “Kooperatif Ürünleri” etiketi ve kampanyalara katılım için hangi koşullar aranacak?
Aynı komisyon oranı aynı toplam maliyeti garanti etmiyor. Bir platformun kargo ve iade koşullarıyla diğerinin ek ücretleri farklı olabilir; rakamlar alınmadan hangisinin daha düşük maliyetli olduğunu söylemek mümkün değil. Karşılaştırma, aynı ürünlerin aynı dönem için alınmış yazılı yanıtlarına dayanmalı.
Yazılı koşullar geldikten sonra sınırlı ürün kataloğuyla pilot satışa başlamak daha savunulabilir bir adımdır. Pilot boyunca kargo, iade, ambalaj, reklam ve fotoğraf giderleri ayrı izlenmeli; yüzde 0 komisyonun toplam maliyette yarattığı fark görülmeli. Katalog genişletme kararı yalnız görünürlük araçlarına değil, gerçekleşen maliyetlere ve yönetilebilen operasyon düzeyine bağlanmalı.
Foça pilotu neyi kanıtlıyor, neyi kanıtlamıyor?
Foça’daki FOKOOP, beş kooperatifin yer aldığı bir eğitim pilotuna katıldı. Hepsiburada’nın açıkladığı program mağaza açılışı, ambalaj, reklam ve satış stratejileri üzerine eğitim içeriyordu. Örnek, pazaryerinde satışa hazırlığın kayıt işleminin ötesinde operasyonel başlıklar taşıdığını somutlaştırıyor.
Foça örneğinden alınabilecek ders, operasyonel desteğin mümkün olmasıdır. Mağaza hazırlığı, paketleme ve satış stratejisi aynı pilotta ayrı çalışma alanları olarak ele alındı. Bu yapı, komisyon avantajından yararlanacak bir kooperatifin de kendi hazırlık ihtiyacını ambalaj, görünürlük ve satış planı başlıklarında değerlendirmesine yardımcı olur.
Pilotun söylemediği şeyler de önemli. Beş kooperatife verilen eğitim, İzmir’deki bütün kooperatiflere aynı biçimde destek sunulacağı anlamına gelmiyor; program her platformun eğitim sağlayacağını da kanıtlamıyor. FOKOOP’un satışlarının arttığına ilişkin bir sonuç da bu örnekten çıkarılamaz. Tek platformun çalışması, beş tarafın ortak uygulama standardı değildir.
Bu sınırlar içinde en sağlam sıra nettir: önce ortaklık yapısı ve kadın emeği koşulu teyit edilir; sonra aktivasyon, süre ve giderler yazılı karşılaştırılır; en son az sayıda ürünle pilot yapılır. Büyüme kararı, protokolün görünürlük araçlarından beklenen sonuca değil, pilotta gerçekleşen toplam satış maliyetine dayanır.
