Deprem hazırlığı yalnız bir çanta satın almak değildir. Gerçek hazırlık; evde düşebilecek eşyaları azaltmak, herkesin sarsıntı sırasında ne yapacağını bilmesi, iletişim ve buluşma planının önceden kurulması ve ilk 72 saatte temel ihtiyaçların nasıl karşılanacağının düşünülmesidir.
Bu rehber 25 Temmuz 2026 tarihinde AFAD’ın resmî deprem davranışlarıyla yeniden düzenlendi. Her evin planı; bina, aile üyeleri, sağlık durumu, çocuklar, engellilik, yaşlılık ve evcil hayvanlara göre uyarlanmalıdır.
Hazırlığa çantadan önce evin içinden başlayın
Kitaplık, gardırop, televizyon, su ısıtıcısı ve devrilebilecek büyük eşyaları uygun bağlantılarla sabitleyin. Ağır objeleri alt raflara indirin. Yatak, koltuk ve çocuk yatağının üzerinde büyük ayna, çerçeve veya ağır raf bırakmayın.
Mutfak dolaplarına mandal eklemek, cam kavanozları ve ağır kapları alt bölümlerde tutmak yaralanma riskini azaltabilir. Yanıcı veya kimyasal ürünleri kapalı ve güvenli dolaplarda saklayın. Kiracıysanız sabitleme için ev sahibiyle yazılı izin ve profesyonel montaj seçeneğini konuşun.
Her odada Çök–Kapan–Tutun noktası belirleyin
Aile üyeleri yatak odası, salon, mutfak ve çalışma alanında camdan, yüksek dolaptan ve devrilebilecek eşyadan uzak korunma noktasını göstermeli. Sarsıntı başladığında kapıya, balkona veya merdivene yönelmek yerine bulunduğunuz yerde hedefinizi küçültün, baş ve boynu koruyun ve sağlam bir yere tutunun.
AFAD, sarsıntı sırasında asansör kullanılmamasını, merdiven ve çıkışlara koşulmamasını, elektrik düğmelerine dokunulmamasını ve ateş yakılmamasını öneriyor. Metro veya trende iseniz gerekmedikçe araçtan inmeyin; tutunarak personelin talimatını bekleyin.
Aile planı altı soruya cevap vermeli
- Herkes sarsıntı sırasında bulunduğu yerde ne yapacak?
- Sarsıntı bittikten sonra yaralanma ve yangın kontrolünü kim yapacak?
- Ev güvenli biçimde terk edilebiliyorsa çıkış rotası hangisi?
- Aile üyeleri farklı yerlerdeyse şehir dışındaki ortak iletişim kişisi kim?
- Çocuk okulda veya yetişkin işteyse kimin kimi alacağı nasıl belirlenecek?
- Yaşlı, engelli aile üyesi ve evcil hayvan için özel görev kimde?
Herkes en az bir telefon numarasını ezbere bilmeli. Telefon hatları yoğun olduğunda kısa mesaj, sesli aramadan daha kolay ulaşabilir. Aile grubuna uzun mesajlar yerine önceden belirlenmiş kısa durum kodları kullanabilirsiniz: “İyiyim”, “Toplanma alanındayım”, “Yardıma ihtiyacım var”.
Toplanma alanı ile aile buluşma noktası aynı şey değildir
En yakın acil toplanma alanını e‑Devlet üzerinden doğrulayın ve rotayı bir kez yürüyün. Yolun gece, yağmurda veya enkaz nedeniyle kapanması ihtimaline karşı ikinci rota belirleyin. Hareket kısıtlı bir aile üyesi varsa süreyi onun gerçek temposuyla ölçün.
Toplanma alanı, sarsıntı devam ederken koşulacak yer değildir. Önce bulunduğunuz yerde korunur, sarsıntı bittikten sonra çevreyi ve çıkış güvenliğini kontrol eder, resmî yönlendirmeye göre hareket edersiniz. Aile üyeleri farklı yerlerdeyse herkesin şehrin öbür ucundaki tek noktaya ulaşmaya çalışması trafiği ve riski artırabilir; okul ve işyeri planlarını da dikkate alın.
Sarsıntı bittikten sonraki ilk dakikalar
- Kendinizin ve yakındakilerin yaralanıp yaralanmadığını kontrol edin.
- Kırık cam ve moloza karşı ayakkabı giyin.
- Gaz kokusu varsa ateş yakmayın, elektrik düğmesine dokunmayın ve güvenli biçimde uzaklaşın.
- Gaz, su ve elektriği yalnız güvenliyse ve nasıl yapılacağını biliyorsanız kapatın.
- Artçı sarsıntılara karşı hazırlıklı olun; hasarlı binaya geri girmeyin.
- Acil durum dışında telefon görüşmesini kısa tutun.
Tahliye gerekiyorsa asansör kullanmayın. Merdiven ve çıkışın hasarlı olup olmadığını kontrol edin. Yangın, gaz kaçağı veya ciddi yapı hasarı şüphesinde binadan güvenli biçimde uzaklaşın ve yetkililerin talimatını izleyin.
İlk altı saatte otomobil neden son seçenek olmalı?
AFAD, acil yardım araçlarının hareketini kolaylaştırmak için deprem sonrası ilk saatlerde zorunlu olmadıkça trafiğe çıkılmamasını öneriyor. Toplanma alanına mümkünse yürüyerek gidin. Araçla çıkmak; kapanmış yol, yoğunluk ve acil ekiplerin geçişini engelleme riski yaratabilir.
Sağlık durumu, hareket kısıtlılığı veya resmî tahliye nedeniyle araç gerekiyorsa güvenli güzergâh ve yetkili yönlendirmesini esas alın. Merak için şehir içinde dolaşmayın.
İlk 72 saat için ihtiyaçları kişiselleştirin
AFAD, ilk 72 saat için aile afet planı ve acil durum çantası hazırlanmasını öneriyor. Sabit bir liste her aileye uymaz. İçme suyu ve dayanıklı gıdanın yanında düzenli ilaç, reçete kopyası, yedek gözlük, işitme cihazı pili, bebek ürünü, hijyen malzemesi ve evcil hayvan ihtiyacını ekleyin.
| Grup | Standart listeye eklenecekler | Kontrol |
|---|---|---|
| Kronik hastalığı olan kişi | Düzenli ilaç, reçete, doktor ve yakın bilgisi | Son kullanma tarihi ve saklama koşulu |
| Bebek veya küçük çocuk | Mama, bez, ıslak mendil, yedek kıyafet, sakinleştirici oyuncak | Yaşa göre altı ayda bir güncelleme |
| Yaşlı veya engelli kişi | Yardımcı cihaz, pil, taşıma ve destek planı | Komşu veya yakının görev teyidi |
| Evcil hayvan | Taşıma çantası, tasma, mama, su, sağlık belgesi | Çantanın erişilebilir olması |
Belgelerin kopyalarını suya dayanıklı dosyada ve güvenli dijital depoda tutun. Küçük kupürlü nakit, fener, radyo, yedek pil, powerbank, düdük ve temel ilk yardım malzemesi ekleyin. Su, gıda, ilaç ve pilleri yılda en az iki kez kontrol edin.
Çocuklarla hazırlık korkutmadan yapılabilir
Çocuğa sürekli deprem görüntüsü izletmek hazırlık değildir. Kısa ve sakin bir dil kullanın: “Sarsıntı olursa pencereye koşmuyoruz; çöküyor, başımızı koruyor ve tutunuyoruz.” Oyuncakla kısa prova yapın, okulun teslim planını öğrenin ve çocuğa onu kimlerin alabileceğini anlatın.
Prova birkaç dakika sürmeli ve normal günlük etkinlikle bitmelidir. Amaç sürekli korku değil, ne yapacağını bilmenin verdiği güven duygusudur.
Apartman planı ev planını tamamlar
Merdiven, acil çıkış ve ortak alanları ayakkabılık, bisiklet veya eşya deposuna çevirmeyin. Yangın tüpü ve acil aydınlatmanın bakımını kontrol edin. Ana gaz, su ve elektrik kesme noktalarının yerini yönetimle birlikte öğrenin.
Yalnız yaşayan yaşlılar, hareket kısıtlı komşular ve ilk yardım bilen gönüllüler için mahremiyete saygılı bir destek planı kurulabilir. Kimsenin sağlık bilgisini izinsiz dağıtmayın; görev ve iletişim için açık rıza alın.
On dakikalık aile tatbikatı
- Herkes bulunduğu odadaki Çök–Kapan–Tutun noktasını gösterir.
- Çıkış yolu, merdiven ve kapı çevresindeki engeller kontrol edilir.
- Şehir dışındaki iletişim kişisine örnek kısa mesaj gönderilir.
- Çocuk, okuldan onu alabilecek kişileri söyler.
- İlaç, gözlük, evcil hayvan çantası ve anahtarların yeri doğrulanır.
- Toplanma alanına giden iki yaya rotası gözden geçirilir.
Taşınma, mobilya değişikliği, yeni çocuk, sağlık değişikliği veya yeni evcil hayvandan sonra planı hemen güncelleyin. Bunun dışında yılda iki kez kısa tatbikat yapın.
Kısa sonuç
Depreme hazırlıklı ev, en pahalı çantaya sahip ev değildir. Eşyaları sabitlenmiş, Çök–Kapan–Tutun davranışını bilen, çıkışı açık, iletişim planı kurulmuş ve özel ihtiyaçları düşünülmüş evdir.
Çanta planın yalnız bir parçasıdır. Asıl dayanıklılık, herkesin aynı anda basit ve doğru davranabilmesinden gelir.
